Ankara – 2026 | Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından ABD’nin uygulamaya koyduğu CAATSA yaptırımları, iki ülke arasındaki en kritik diplomatik ve askeri gündem maddesi olmaya devam ediyor. NATO Liderler Zirvesi kapsamında Ankara’da bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ajandasında, bu yaptırımların kaldırılması talebi ilk sıralarda yer alıyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD’nin Türkiye’ye yönelik savunma sanayii yaptırımlarının kaldırılması konusunda her iki liderin de ortak bir siyasi irade ortaya koyduğunu ve sorunun çözümü için Savunma Bakanı Yaşar Güler ile birlikte koordineli bir çalışma yürüttüklerini belirtti. Fidan, “F-35 satış yasağının da CAATSA yaptırımlarından sonra kaldırılacağını düşünüyorum” diyerek sürecin aşamalı olarak kamuoyuna yansıyacağını ifade etti.
CAATSA Nedir ve Ne Anlama Geliyor?
CAATSA, İngilizce “Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act” ifadesinin kısaltması olup Türkçe karşılığı “Amerika’nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası”dır.
ABD Kongresi tarafından 2017 yılında kabul edilen bu yasa; Rusya, İran ve Kuzey Kore’ye yönelik yaptırımları düzenlemektedir. Yasanın kabul edilmesindeki temel etkenler şunlardır:
- Rusya’nın 2014 yılında Kırım’ı ilhak etmesi.
- Ukrayna’nın doğusundaki ayrılıkçılara verilen destek.
- Rusya’nın 2016 ABD başkanlık seçimlerine müdahale ettiği iddiaları.
Kritik Detay: CAATSA, ABD Başkanının yaptırımları tek taraflı kaldırma yetkisini sınırlandırarak doğrudan Kongre denetimine bağlamıştır. Washington yönetimi, Türkiye’nin 2019’da Rusya’dan S-400 almasını, yasanın Rus savunma sektörüyle iş yapanları hedef alan 231. maddesinin ihlali olarak kabul etmektedir.
CAATSA Yaptırımları Türkiye’ye Neler Getirdi?
Aralık 2020’den bu yana uygulanan yaptırımlar, Türkiye’nin savunma sanayisini ve üst düzey bürokratlarını doğrudan hedef aldı. ABD Hazine Bakanlığı tarafından devreye sokulan kısıtlamalar şu şekildedir:
1. Kurumsal Kısıtlamalar (SSB)
- T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) yaptırım listesine dahil edildi.
- SSB’nin ABD’den savunma ekipmanı ve teknoloji ihracat lisansı alması engellendi.
- Uluslararası finans kuruluşlarından kredi kullanmasının önü kapatıldı.
2. Kişisel Yaptırımlar ve Varlık Engelleri
- Eski SSB Başkanı İsmail Demir ve kurumun üst düzey yöneticileri (Mustafa Alper Deniz, Serhat Gençoğlu, Faruk Yiğit) listeye alındı.
- Bu kişilere ABD’ye giriş yasağı konuldu, ABD’deki mal varlıkları donduruldu ve dolar üzerinden finansal işlem yapmaları yasaklandı.
F-35 Krizinden F-16 ve KAAN Motoru Adımına
S-400 tedariki sonrası Türkiye, ortağı olduğu F-35 savaş uçağı programından çıkarıldı. Hava filosunu modernize etmek isteyen Ankara, bu hamleye karşılık 2021 yılında ABD’den 40 adet F-16 savaş uçağı ve 79 modernizasyon kiti talebinde bulundu.
F-16 Onayı: Türkiye’nin 2024 yılında İsveç’in NATO üyeliğine onay vermesinin ardından, uzun süredir bekleyen F-16 satışı ABD Kongresi’nden geçerek resmiyet kazandı.
Milli Muharip Uçak KAAN İçin F-110 Motoru: Trump yönetimi, Türkiye’ye yaklaşık 700 milyon dolar değerinde F-110 savaş uçağı motoru satma niyetini Kongre’ye bildirdi. Kongre’nin 15 günlük yasal sürede itiraz etmemesi halinde bu motorların, Türkiye’nin yerli ve milli muharip uçağı KAAN‘da kullanılması planlanıyor.
Kurucu ve Genel Yayın Editörü
Gülten Akgül, AlbirHaber’in kurucusu ve genel yayın editörüdür. Mardin başta olmak üzere Türkiye gündemi, yerel yönetimler, ekonomi, spor, sağlık ve yaşam alanlarında güncel gelişmeleri takip etmektedir. Doğruluk, tarafsızlık, şeffaflık ve kamu yararı ilkelerini esas alan habercilik anlayışıyla güvenilir ve teyit edilmiş içerikler üretmektedir.